Παρά τις πρόσφατες βροχοπτώσεις και τα χιόνια στο Τρόοδος, η υδατική εικόνα της Κύπρου παραμένει ανησυχητική. Τα φράγματα βρίσκονται μόλις στο 14% της πληρότητάς τους, έναντι 26% την αντίστοιχη περσινή περίοδο, επιβεβαιώνοντας ότι η χώρα διανύει την τέταρτη συνεχόμενη χρονιά χαμηλών βροχοπτώσεων και παρατεταμένης ξηρασίας.
Το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων χαρακτηρίζει την κατάσταση εξαιρετικά επείγουσα και επισημαίνει πως, πέραν των έργων υποδομής που βρίσκονται σε εξέλιξη, απαιτούνται άμεσα μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης. Στόχος είναι η μείωση κατά 10% στη ζήτηση νερού ύδρευσης σε σύγκριση με το 2025 — ποσοστό που μεταφράζεται σε εξοικονόμηση περίπου 10 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού, δηλαδή όσο παράγει ετησίως μια μονάδα αφαλάτωσης δυναμικότητας 30.000 κ.μ. ημερησίως.
Η διευθύντρια του ΤΑΥ, Ηλιάνα Τόφα, εξηγεί ότι η εξοικονόμηση αυτή μπορεί να καταστήσει το πρόβλημα διαχειρίσιμο, δίνοντας τον απαραίτητο χρόνο για την ολοκλήρωση των νέων έργων. Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: στο φράγμα Κούρη οι φετινές εισροές περιορίζονται στα 3,5 εκατ. κ.μ., με πληρότητα 12,5%, έναντι 21,6% πέρυσι. Συνολικά, οι εισροές στα μεγάλα φράγματα ανέρχονται μόλις στα 18 εκατ. κ.μ.
Υπερκατανάλωση που σοκάρει
Η υπουργός Γεωργίας, Μαρία Παναγιώτου, κάνει λόγο για σαφή υπερκατανάλωση. Όπως ανέφερε, σε ορισμένες περιπτώσεις η ημερήσια κατανάλωση φτάνει ακόμη και τα 500 ή 700 λίτρα ανά άτομο, όταν ο μέσος ευρωπαϊκός όρος κυμαίνεται στα 120 λίτρα.
«Άλλο η χρήση και άλλο η κατάχρηση», υπογράμμισε, σημειώνοντας ότι η μείωση κατά 10% δεν πρόκειται να επηρεάσει την ποιότητα ζωής των πολιτών, αλλά αντίθετα θα αποτρέψει την εξάντληση των αποθεμάτων.
Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας, Ανδρέας Γρηγορίου, χαρακτήρισε την κατάσταση «τραγική», τονίζοντας ότι η κυβέρνηση έχει εξαντλήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία για τη διαχείριση της κρίσης.
Αγώνας δρόμου: Επτά νέες αφαλατώσεις μέχρι το 2026
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση επιταχύνει δραστικά τον σχεδιασμό για ενίσχυση της παραγωγής πόσιμου νερού μέσω αφαλατώσεων.
Σήμερα λειτουργούν πέντε μόνιμες μονάδες αφαλάτωσης — σε Δεκέλεια, Βασιλικό, Λάρνακα (60.000 κ.μ. ημερησίως η καθεμία), Επισκοπή (40.000 κ.μ.) και Πάφο (15.000 κ.μ., με αύξηση στις 20.000 από τον Μάρτιο) — συνολικής δυναμικότητας περίπου 235.000 κ.μ. ημερησίως.
Ήδη έχουν ολοκληρωθεί δύο μικρές μονάδες σε Μονή (15.000 κ.μ.) και Κισσόνεργα (12.000 κ.μ.), ενώ τον Μάρτιο τίθενται σε λειτουργία ακόμη δύο σε Γαρύλλη και Λιμάνι Λεμεσού (10.000 κ.μ. η καθεμία). Με αυτές, η συνολική ημερήσια δυναμικότητα θα φτάσει τα 282.000 κ.μ., δηλαδή άνω των 92,5 εκατ. κυβικών μέτρων ετησίως.
Παράλληλα, προωθούνται επτά επιπλέον κινητές μονάδες έως το τέλος του 2026, μεταξύ των οποίων:
Μονάδα στον Μαζωτό με σταδιακή αύξηση έως 40.000 κ.μ. ημερησίως
Πλωτή μονάδα στη Γερμασόγεια (20.000 κ.μ.)
Τρεις νέες μονάδες σε Επισκοπή, Αγία Νάπα και ΑΗΚ Βασιλικού
Ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι η συνολική δυναμικότητα αφαλάτωσης να φτάσει τις 400.000 κ.μ. ημερησίως, διασφαλίζοντας πλήρη υδατική επάρκεια για ύδρευση.
Το μάθημα της κρίσης
Η σημερινή κρίση φέρνει ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της στρατηγικής υδατικής πολιτικής. Η απομάκρυνση τριών κινητών μονάδων την περίοδο 2012–2013, μετά τη λήξη των συμβάσεών τους, επανέρχεται τώρα στη δημόσια συζήτηση, καθώς η χώρα καλείται να αναπληρώσει χαμένο έδαφος.
Μελέτες βιωσιμότητας για μόνιμες και κινητές μονάδες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, ενώ η αναθεώρηση της υδατικής πολιτικής αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 2026.
Η πραγματικότητα είναι μία
Οι βροχές δίνουν ελπίδα.
Αλλά δεν γεμίζουν τα φράγματα.
Η εξίσωση είναι απλή:Ή μειώνουμε τώρα την κατανάλωση — ή θα βρεθούμε μπροστά σε σκληρότερα μέτρα.
Η υδατική ασφάλεια της Κύπρου δεν είναι δεδομένη. Είναι ζήτημα συλλογικής ευθύνης.
