Η ιστορία των κοινωνιών δεν γράφεται μόνο από γεγονότα, αλλά από τις σιωπές που επιλέγουν να σπάσουν. Σήμερα, στην Κύπρο του 21ου αιώνα, η ανισότητα εξακολουθεί να επιμένει — όχι πάντοτε θορυβωδώς, αλλά υπόγεια, θεσμικά, καθημερινά. Και η γυναίκα βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο αυτής της αδικίας: ως εργαζόμενη, ως μητέρα, ως σύμβουλος και εμπνευστής ολόκληρης της οικογένειας της, ως πολίτης, ως ανθρώπινη ύπαρξη που καλείται να αποδείξει διπλά την αξία της.
Η ανισότητα δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι η μισθολογική ψαλίδα που επιμένει. Είναι η υποεκπροσώπηση στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Είναι η ανοχή στη βία — λεκτική, ψυχολογική, σωματική. Είναι τα κοινωνικά στερεότυπα που επιβιώνουν ακόμη, μεταμφιεσμένα σε «παράδοση» ή «κανονικότητα». Και κάθε μορφή ανισότητας συνιστά ευθεία προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η ισότητα των φύλων δεν είναι «ειδική ατζέντα». Είναι πυρήνας δημοκρατίας. Είναι μέτρο πολιτισμού. Είναι προϋπόθεση κοινωνικής δικαιοσύνης.
Σε αυτό το σταυροδρόμι, η πολιτική δεν δικαιούται να κρατήσει ουδέτερη στάση . Οφείλει θέση. Οφείλει στάση. Και η ΕΔΕΚ, με τη βαριά ιστορική της παρακαταθήκη στους κοινωνικούς και δημοκρατικούς αγώνες, δεν μπορεί παρά να σταθεί στην πρώτη γραμμή. Όχι ως θεατής, αλλά ως φορέας αλλαγής.
Η ΕΔΕΚ υπήρξε και παραμένει δύναμη που αντιλαμβάνεται την κοινωνική δικαιοσύνη όχι ως σύνθημα, αλλά ως καθημερινή πολιτική πράξη. Μια παράταξη που γνωρίζει ότι χωρίς ισχυρό κοινωνικό κράτος, χωρίς πραγματική ισότητα ευκαιριών, χωρίς έμπρακτη προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η ανάπτυξη χάνει το νόημά της και η δημοκρατία το περιεχόμενό της.
Το γυναικείο ζήτημα δεν αντιμετωπίζεται με ευχολόγια. Αντιμετωπίζεται με πολιτικές θέσεις και στάσεις: ίση αμοιβή για ίση εργασία, ουσιαστική στήριξη της μητρότητας χωρίς επαγγελματικό κόστος, μηδενική ανοχή στη βία κατά των γυναικών, θεσμική ενδυνάμωση της γυναικείας παρουσίας στη δημόσια ζωή. Αντιμετωπίζεται με μια πολιτική κουλτούρα που σέβεται, ακούει και ενδυναμώνει.
Η ΕΔΕΚ καλείται —και επιλέγει— να εκφράσει τη φωνή εκείνων που για χρόνια μιλούσαν χαμηλόφωνα. Να μετατρέψει τη γυναικεία εμπειρία από αόρατη σε πολιτικά καθοριστική. Να υπερασπιστεί κάθε άνθρωπο που βιώνει διακρίσεις, όχι γιατί είναι «ευάλωτος», αλλά γιατί είναι ίσος.
Αυτό το μανιφέστο δεν είναι κραυγή. Είναι κάλεσμα. Κάλεσμα συμμετοχής, αφύπνισης και διεκδίκησης. Για μια Κύπρο όπου η γυναίκα δεν ζητά χώρο — τον καταλαμβάνει ισότιμα. Για μια κοινωνία που δεν ανέχεται καμία μορφή αδικίας. Για μια πολιτεία που στέκεται στο ύψος των αξιών της.
Η πολιτική που εμπνέεται από την αξιοπρέπεια δεν φοβάται τη σύγκρουση με την ανισότητα. Και η ΕΔΕΚ, πιστή στην ιστορία και την αποστολή της, δηλώνει παρούσα. Με καθαρό λόγο. Με κοινωνική ευαισθησία. Με πίστη ότι η ισότητα δεν είναι ουτοπία — είναι επιλογή.
Θεσμική Ισότητα: Νομοθετικές τομές υπέρ των γυναικών στη σύγχρονη Κύπρο
Η ισότητα δεν κατοχυρώνεται με διακηρύξεις· θεμελιώνεται με νόμους που εφαρμόζονται και με θεσμούς που προστατεύουν. Στην Κύπρο, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων δεκαετιών, το θεσμικό πλαίσιο εξακολουθεί να παρουσιάζει κενά και αδυναμίες που αναπαράγουν έμφυλες ανισότητες. Η πολιτεία οφείλει να προχωρήσει σε στοχευμένες νομοθετικές τροποποιήσεις, ώστε η ισότητα των φύλων να πάψει να είναι προσδοκία και να καταστεί καθημερινή πραγματικότητα.
Πρώτιστο πεδίο παρέμβασης αποτελεί η εργασιακή ισότητα. Η ενίσχυση και αυστηροποίηση της νομοθεσίας για την ίση αμοιβή για ίση εργασία είναι επιβεβλημένη, με ουσιαστικούς μηχανισμούς ελέγχου, διαφάνειας στις μισθολογικές δομές και πραγματικές κυρώσεις για τους παραβάτες. Η μισθολογική ψαλίδα δεν είναι απλώς αδικία· είναι θεσμική αποτυχία.
Παράλληλα, απαιτείται εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας που αφορά τη μητρότητα και τη γονεϊκότητα, με τρόπο που να προστατεύει τη γυναίκα από έμμεσες ή άμεσες επαγγελματικές επιπτώσεις. Η μητρότητα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως «κόστος» για την εργασία, αλλά ως κοινωνική επένδυση. Η ενίσχυση των γονικών αδειών, η ισότιμη κατανομή τους και η προστασία από διακρίσεις λόγω οικογενειακής κατάστασης αποτελούν βασικούς άξονες μιας δίκαιης κοινωνικής πολιτικής.
Ιδιαίτερη έμφαση οφείλει να δοθεί στη νομοθεσία κατά της έμφυλης βίας. Η ενίσχυση των ποινικών διατάξεων, η ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης, η ουσιαστική προστασία των θυμάτων και η θεσμική στήριξη μέσω δομών φιλοξενίας, ψυχοκοινωνικής και νομικής υποστήριξης δεν αποτελούν επιλογή, αλλά ηθική υποχρέωση της Πολιτείας. Καμία κοινωνία δεν μπορεί να θεωρείται πολιτισμένη όταν ανέχεται τη βία κατά των γυναικών.
Στο σημείο αυτό να υπογραμμίσω και την αναγκαιότητα ύπαρξης συντεχνίων στον εργασιακό χώρο ώστε οι υπαλλήλοι να ενημερώνονται ενδελεχώς για τα δικαιώματα τους και να εχόυν αμεση προσβαση σε πληροφορίες και υποστήριξη.
Εξίσου κρίσιμη είναι η ανάγκη για θεσμική ενδυνάμωση της γυναικείας συμμετοχής στη δημόσια και πολιτική ζωή. Η υιοθέτηση μέτρων θετικής δράσης, όπως ποσοστώσεις στα ψηφοδέλτια και στα διοικητικά συμβούλια δημόσιων οργανισμών, δεν αντιστρατεύεται τη δημοκρατία· τη θωρακίζει. Η ισόρροπη εκπροσώπηση δεν αλλοιώνει την αξιοκρατία — διορθώνει ιστορικές ανισορροπίες.
Τέλος, απαιτείται αναθεώρηση και εναρμόνιση της νομοθεσίας με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές και διεθνείς συμβάσεις για τα ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα των γυναικών, με έμφαση στην εκπαίδευση, την πρόληψη και την αλλαγή κοινωνικής κουλτούρας. Οι νόμοι, όσο αναγκαίοι κι αν είναι, παραμένουν κενό γράμμα χωρίς κοινωνική συνείδηση και πολιτική βούληση.
Η ΕΔΕΚ, πιστή στις αρχές της σοσιαλδημοκρατίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης, οφείλει να πρωτοστατήσει σε αυτές τις θεσμικές τομές. Να καταθέσει προτάσεις, να διεκδικήσει συγκλίσεις, να συγκρουστεί όταν χρειάζεται. Γιατί η ισότητα δεν χαρίζεται , κατοχυρώνεται.
Λουκία Πική
Περήφανη Εδεκίτισσα
Εκπαιδευτικός - Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολίσμου
Υποψήφια Βουλευτής Λευκωσίας
