Σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας στην Ανατολική Μεσόγειο, ο επικεφαλής του ΟΗΕ επέλεξε να επενδύσει προσωπικά στο Κυπριακό, στέλνοντας το σαφές μήνυμα ότι ο διεθνής οργανισμός δεν εγκαταλείπει την προσπάθεια για επανέναρξη των συνομιλιών. Η απόφασή του να προχωρήσει στην προετοιμασία μιας νέας άτυπης διάσκεψης 5+1, μόνο όταν διαμορφωθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις επιτυχίας, αποτελεί ίσως το σημαντικότερο πολιτικό αποτέλεσμα της επίσκεψής του.
Το διαπραγματευτικό κεκτημένο παραμένει ζωντανό
Η σημαντικότερη ίσως πολιτική παρέμβαση του Αντόνιο Γκουτέρες δεν ήταν κάποια νέα πρόταση ούτε κάποιο νέο σχέδιο λύσης.
Ήταν η ξεκάθαρη αναφορά του στις συγκλίσεις που έχουν ήδη επιτευχθεί όλα τα προηγούμενα χρόνια.
Με τη διατύπωσή του ότι η επόμενη προσπάθεια θα βασιστεί «στις συγκλίσεις που έχουν ήδη επιτευχθεί», ο Γενικός Γραμματέας επιβεβαίωσε πως το διαπραγματευτικό κεκτημένο του Κυπριακού εξακολουθεί να αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία θα οικοδομηθεί κάθε νέα προσπάθεια.
Ουσιαστικά απέκλεισε το ενδεχόμενο μιας διαδικασίας που θα ξεκινούσε από μηδενική βάση, διατηρώντας ζωντανή την πολιτική και διπλωματική εργασία δεκαετιών.
Ο Χριστοδουλίδης πέτυχε τον βασικό στρατηγικό του στόχο
Από την πλευρά της Λευκωσίας, η επίσκεψη μπορεί να θεωρηθεί διπλωματικά θετική.
Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης πέτυχε αυτό που επιδίωκε εδώ και μήνες: να παραμείνει το Κυπριακό ψηλά στην ατζέντα των Ηνωμένων Εθνών και να εξασφαλίσει την προσωπική εμπλοκή του Αντόνιο Γκουτέρες.
Παράλληλα, η δημόσια αναφορά του Γενικού Γραμματέα τόσο στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας όσο και στο διαπραγματευτικό κεκτημένο ενισχύει τις πάγιες θέσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς για συνέχιση των συνομιλιών από το σημείο όπου διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά.
Η Άγκυρα συνεχίζει να κρατά τα κλειδιά
Παρά την αισιοδοξία που εξέπεμψε ο ΟΗΕ, τίποτα δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς την πολιτική βούληση της Τουρκίας.
Το παρασκήνιο των επαφών αποκαλύπτει ότι καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε η προσωπική παρέμβαση του Αντόνιο Γκουτέρες προς τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, η οποία άνοιξε τον δρόμο για τη συνέχιση της διαδικασίας.
Την ίδια στιγμή όμως, η στάση του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν απέναντι στη συμβιβαστική πρόταση του ΟΗΕ για τα νέα οδοφράγματα επιβεβαίωσε ότι οι αποφάσεις στα κρίσιμα ζητήματα εξακολουθούν να περνούν μέσα από την Άγκυρα.
Καμία «νέα ιδέα» – Επιστροφή στην ουσία
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες δεν παρουσίασε κάποιο νέο σχέδιο λύσης ούτε επιχείρησε να εισαγάγει διαφορετική φιλοσοφία στις συνομιλίες.
Αντίθετα, επέλεξε να επαναφέρει στο επίκεντρο την ουσία των διαπραγματεύσεων, δίνοντας έμφαση στη μεθοδολογία, στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και στις ήδη υπάρχουσες συγκλίσεις.
Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται μια νέα χρονοβόρα συζήτηση για το πλαίσιο και μεταφέρεται η προσοχή στις πραγματικές πολιτικές διαφορές που εξακολουθούν να χωρίζουν τις δύο πλευρές.
Το επόμενο διάστημα θα κρίνει πολλά
Η επόμενη περίοδος αποκτά καθοριστική σημασία.
Η προσωπική απεσταλμένη του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, αναλαμβάνει πλέον την προετοιμασία της επόμενης άτυπης διάσκεψης, επιχειρώντας να διαμορφώσει τις προϋποθέσεις ώστε αυτή να οδηγήσει σε ουσιαστικό αποτέλεσμα και όχι σε μία ακόμη αποτυχημένη συνάντηση.
Το μεγάλο ζητούμενο δεν είναι πλέον η πραγματοποίηση της νέας διάσκεψης, αλλά το αν μέχρι τότε θα υπάρξει αρκετή πολιτική βούληση ώστε να γεφυρωθούν οι διαφορές που εξακολουθούν να παραμένουν.
Η ουσία πίσω από τις δηλώσεις
Η επίσκεψη Γκουτέρες δεν έλυσε το Κυπριακό.
Ούτε δημιούργησε προσδοκίες για άμεση επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
Κατάφερε όμως κάτι εξίσου σημαντικό: να διατηρήσει ενεργή τη διαδικασία, να κρατήσει ζωντανό το διαπραγματευτικό κεκτημένο και να αποτρέψει την πλήρη παγίωση του αδιεξόδου.
Το αν αυτή η νέα διπλωματική ευκαιρία θα μετατραπεί σε πραγματική πρόοδο ή θα προστεθεί στη μακρά λίστα των χαμένων ευκαιριών του Κυπριακού, θα εξαρτηθεί πλέον από τις πολιτικές αποφάσεις όλων των εμπλεκομένων και κυρίως από το κατά πόσο θα υπάρξει πραγματική διάθεση για συμβιβασμούς.
Για πρώτη φορά μετά από αρκετά χρόνια, το παράθυρο παραμένει ανοικτό. Το ζητούμενο είναι αν αυτή τη φορά θα υπάρξει η πολιτική τόλμη για να περάσουν όλες οι πλευρές από το παράθυρο της διαπραγμάτευσης στην πόρτα της λύσης.