Σε μια συγκυρία όπου το Κυπριακό παραμένει σε παρατεταμένη στασιμότητα, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης θέτει σήμερα ενώπιον του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν ένα ζήτημα με έντονο συμβολισμό και ουσία: τη λειτουργία του ελληνοκυπριακού σχολείου στο κατεχόμενο Ριζοκάρπασο και τα καθημερινά προβλήματα που βιώνουν οι εγκλωβισμένοι της Καρπασίας.
Το σχολείο ως πολιτικό και ανθρωπιστικό τεστ
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Πρόεδρος θα ζητήσει συγκεκριμένες και πρακτικές κινήσεις που να διευκολύνουν τόσο τη λειτουργία του ιστορικού σχολείου όσο και τη διαβίωση των εγκλωβισμένων. Το θέμα δεν είναι απλώς εκπαιδευτικό. Είναι ζήτημα σεβασμού βασικών δικαιωμάτων.
Η πρόσφατη έκθεση της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κατόπιν πρωτοβουλίας του ευρωβουλευτή Λουκά Φουρλά, καταγράφει σαφώς ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά απέρριψε επτά ελληνικά σχολικά βιβλία και τον διορισμό επτά εκπαιδευτικών. Η UNFICYP συνεχίζει να διαδραματίζει ρόλο διαμεσολαβητή για τη μεταφορά βιβλίων και τον διορισμό προσωπικού, όμως οι περιορισμοί και οι έλεγχοι των κατοχικών αρχών δημιουργούν ασφυκτικό περιβάλλον.
Το ερώτημα που τίθεται είναι απλό: μπορεί να υπάρξει πρόοδος στο Κυπριακό όταν ούτε τα στοιχειώδη εκπαιδευτικά δικαιώματα δεν διασφαλίζονται;
ΜΟΕ και οδοφράγματα: Μικρά βήματα ή προσχηματική συζήτηση;
Στην ατζέντα θα βρεθούν και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, με επίκεντρο τη διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης. Η τουρκοκυπριακή πλευρά, σύμφωνα με τον Ελληνοκύπριο διαπραγματευτή, απορρίπτει το άνοιγμα οδοφράγματος στην Αθηένου. Ωστόσο, η ελληνοκυπριακή πλευρά επιδιώκει πρόοδο σε άλλα σημεία.
Υπενθυμίζεται ότι ο Πρόεδρος έχει καταθέσει πρόταση πέντε σημείων προς τα Ηνωμένα Έθνη, που περιλαμβάνει:
Επαναβεβαίωση της συμφωνημένης βάσης λύσης (διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα).
Καταγραφή και διατήρηση των συγκλίσεων έως το Κρανς Μοντανά.
Σύγκληση Διευρυμένης Διάσκεψης.
Άμεση επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.
Άνοιγμα τεσσάρων οδοφραγμάτων.
Ο ίδιος δηλώνει έτοιμος να συμμετάσχει σε νέα διαδικασία ακόμη και άμεσα, απορρίπτοντας τα επιχειρήματα ότι η Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ ή οι βουλευτικές εκλογές μπορούν να λειτουργήσουν ως πρόσχημα καθυστέρησης.
Η «κοινή σελίδα» με την Άγκυρα
Ιδιαίτερο βάρος αποκτούν οι δηλώσεις Ερχιουρμάν από την Κωνσταντινούπολη ότι βρίσκεται «στην ίδια σελίδα» με την Τουρκία. Με δεδομένη τη σαφή θέση της Άγκυρας υπέρ λύσης δύο κρατών, η διατύπωση αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα.
Ποια είναι τελικά η πολιτική γραμμή της τουρκοκυπριακής ηγεσίας; Παραμένει εντός του πλαισίου των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας ή μετατοπίζεται προς τη λογική της οριστικής διχοτόμησης;
Αυτό το «ξεκαθάρισμα προθέσεων» αναμένεται να αποτελέσει κεντρικό σημείο της σημερινής συνάντησης.
Διεθνής παράγοντας και χρονικά περιθώρια
Στην εξίσωση προστίθενται:
Οι αναφορές της Μαρίας Άνχελα Ολγκίν.
Η επικείμενη ολοκλήρωση της θητείας του Αντόνιο Γκουτέρες.
Η ευρύτερη γεωπολιτική αστάθεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι ενεργειακές εξελίξεις στην κυπριακή ΑΟΖ.
Το παράθυρο ευκαιρίας δεν είναι απεριόριστο. Αν δεν υπάρξει κινητικότητα πριν από το φθινόπωρο, η μετάβαση σε νέα ηγεσία στον ΟΗΕ ενδέχεται να επαναφέρει τη διαδικασία σε μηδενική βάση.
Χαμηλές προσδοκίες, κρίσιμη στιγμή
Παρά τη σημασία της συνάντησης, οι προσδοκίες παραμένουν συγκρατημένες. Το Κυπριακό βρίσκεται σε εύθραυστη ισορροπία μεταξύ διατήρησης του πλαισίου λύσης και σταδιακής παγίωσης νέων τετελεσμένων.
Το Ριζοκάρπασο, τελικά, δεν είναι απλώς ένα σχολείο. Είναι δοκιμασία πολιτικής βούλησης.
Και η σημερινή συνάντηση ίσως δείξει αν υπάρχει ακόμη κοινό έδαφος ή αν οι δύο πλευρές βαδίζουν οριστικά σε διαφορετικές «σελίδες».
